Η ιστορία της Ευρυτανίας δεν γράφτηκε μόνο με το γιαταγάνι και το καριοφίλι του αρματολού. 
Γράφτηκε επίσης και με τα εργαλεία του πνεύματος : το καλάμι του λόγιου, του δάσκαλου την πινακίδα, το λεπίδι του ξυλογλύπτη, του ζωγράφου και του αγιογράφου το πινέλο, τη βελόνα του κεντητή, το λεπίδι του χτίστη. Οι διάφορες μορφές τέχνης, η ζωγραφική, η ξυλογραφία, η λιθογραφία, η κεντητική, όλες αυτές οι τέχνες, μαζί με την παιδεία, συγκροτούσαν το πρόσωπο του Πολιτισμού στη νεότερη Ευρυτανία.
Η πνευματικότητα είναι το στοιχείο που χαρακτηρίζει περισσότερο τον Ευρυτάνα. Κι' αυτό γιατί, ενώ όλα τα ορατά γύρω μας αλλάζουν και το καθένα διαδέχεται το άλλο, αντικαθιστώντας το μάλιστα, πολλές φορές, πιο άξια, το πνεύμα μένει αναλλοίωτο, αλλάζοντας μόνο μορφή και τρόπο έκφρασης.
Η Ευρυτανική τέχνη και ο γραπτός λόγος, έρχονται από τα βάθη των αιώνων, τον άγιο μόχθο και την ανδρειωσύνη των ανθρώπων της ορεινής αυτής περιοχής, μα και τη σπάταλη ομορφιά που η φύση προίκισε τα βουνά της. Η τέχνη εδώ δένει την αίσθηση με τον τόπο, τη "σκέψη" με τη φύση αυτού του πανέμορφου χώρου της πατρίδας μας. 
Η γη της Ευρυτανίας γεννά στην ψυχή την έκσταση, τον έρωτα, τη βάση της δημιουργίας των ιδεών.
Όποιος ανεβαίνει τις πλαγιές των βουνών μας ή κατηφορίζει τις χαράδρες τους δε συναντάει την επανάληψη. Κάθε στροφή και άλλη εικόνα, κάθε βραδιά κι άλλος ουρανός, κάθε κορφή κι άλλο φως, κάθε πλαγιά κι άλλο άπλωμα της ψυχής...  Το τραγούδι των ποταμών συνδιαλέγεται με τ' αηδόνια πάνω στα δέντρα και προσεύχεται μαζί με τον "ταπεινό" του Ζαχαρία Παπαντωνίου στον πεντακάθαρο ήλιο.
Η Σχολές των Αγράφων είναι μια μαρτυρία πως από δω πάνω, από τούτα τα ελεύθερα, κακοτράχαλα και ανυπόταχτα βουνά, φτερουγίζουν πνευματικές φωνές που διακόνησαν άξια το λόγο και την τέχνη...