Οι Χοροί μας   Χάρτης Καρπενησίου-Ποταμιάς www.evrytan.gr
       "Ευρυτανικές Σελίδες", με τη συμβολή του "Πολιτιστικού Συλλόγου Καρπενησίου"       
           Αρχική Επάνω Περιεχόμενα Αναζήτηση Επικοινωνία

 

 

 

Η μουσική μας
Τα τραγούδια μας

Σε καμιά χώρα της Ευρώπης ο τοπικός χορός δεν είναι τόσο δεμένος και ζωντανός με την καθημερινή ζωή. Σπάνια θα συναντήσεις αλλού τους κατοίκους να χορεύουν τους δικούς τους χορούς στα πανηγύρια, στους γάμους και στις ταβέρνες όπως οι Έλληνες. Κι' αυτό γιατί για κανέναν άλλον λαό ο χορός δεν παίζει τόσο σημαντικό ρόλο σαν μέσο διατήρησης της εθνικής ταυτότητας.

bullet 
Ο ΧΟΡΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ  

 

Το 18ου και οι αρχές του 19ου αιώνα, φαίνεται ότι είναι το διάστημα της μεγάλης άνθησης του παραδοσιακού χορού στην Ελλάδα. Βρισκόμαστε στην πριν από την πτώση της Τουρκοκρατίας, όπου οι περισσότερες περιοχές αποκτούν μιαν σχετική ελευθερία ή την κατακτούν με την απελευθέρωσή τους. Η χαλαρότητα που δημιουργεί η κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αφήνει στους Έλληνες να αποκτήσουν μια κάποια κοινωνική και οικονομική σταθερότητα και κυρίως τους δημιουργεί την αισιοδοξία που χρειάζονται για να ζήσουν και να εκφραστούν με τον τρόπο τους.
Σκίτσο του 1820, με χορούς των ΕλλήνωνΜέχρι τότε βέβαια ο χορός και το δημοτικό μας τραγούδι υπήρχαν, και μάλιστα πιο οργανικά δεμένα με τη ζωή του κάθε τόπου. Το τέλος όμως της παλιάς τάξης πραγμάτων βρίσκει τους Έλληνες έτοιμους να δώσουν διέξοδο ανενόχλητοι πλέον στις εκφράσεις του παραδοσιακού τους πολιτισμού. Εξάλλου, η νέα τάξη των πραγμάτων, του εξευρωπαϊσμού, δεν έχει εισχωρήσει ακόμα τόσο ώστε να προκαλέσει την πτώση του λαϊκού μας πολιτισμού. Και όταν εμφανίζονται επιθετικά τα ξενόφερτα στοιχεία και καλλιεργείται η αντίληψη της προσαρμογής, αυτά μπολιάζονται σε Έλληνες που πατάνε γερά πάνω στη δική τους κουλτούρα, τις δικές τους ρίζες. Τότε χτίζονται τα κοσμήματα της λαϊκής μας αρχιτεκτονικής, ανθεί το τραγούδι του λαού μας, ανταγωνίζονται σε ποιότητα η δημοτική με την καθαρεύουσα και δημιουργούνται τα σπουδαία έργα της λαϊκής τέχνης και οι πανέμορφες παραδοσιακές μας φορεσιές.
Οι προϋπάρχουσες μορφές του λαϊκού μας πολιτισμού – που λίγο τις γνωρίζουμε – ήταν μεν αξιόλογες, αλλά ήταν γεννημένες μέσα σε συνθήκες στερήσεων και ανασφάλειας. Αν και για τα τραγούδια υπάρχουν πλήθος στοιχείων, για το χορό πριν από το 1900 ελάχιστα γνωρίζουμε και λίγα ελπίζουμε να βρούμε ακόμα. Από τις ελάχιστες εικόνες και τις συνοπτικές αναφορές των γραπτών πηγών ξέρουμε ότι οι Έλληνες της υπαίθρουΣουσάνα, χορός Κέδρου Καρδίτσας χόρευαν πολύ, αφού μαζί με το τραγούδι ήταν η μόνη τους διασκέδαση. Οι ξένοι περιηγητές εκφράζονται με ενθουσιασμό για την ιδιαίτερη επίδοση των Ελλήνων στο χορό, σε σύγκριση με τους άλλους λαούς με τους οποίους συζούσαν.
Οι κάτοικοι των αστικών κέντρων αλλά και των μικρών πόλεων της χώρας δέχτηκαν τις επιδράσεις των ευρωπαϊκών ρευμάτων ισχυρότερες και επηρεάστηκαν από την καλλιεργούμενη αντίληψη αποτίναξης του "βλάχικου" επαρχιώτικου πολιτισμού. Στις χοροεσπερίδες τους πλέον προτιμούν τους ευρωπαϊκούς ρυθμούς της μόδας : πόλκα, μαζούρκα, κοτιγιόν, πα-ντε-πατινέρ, βαλς, καντρίλιες κ.ά.
Όμως, η διατήρηση και η σημερινή άνθιση των λαϊκών μας χορών δείχνει ότι παρέμειναν κομμάτι της βιολογικής εξέλιξης και πολιτισμικής ανάπτυξης του λαού μας. Είναι από της στοιχεία της ιδιαιτερότητάς του, που αναδεικνύουν τη συνέχεια και τη συνοχή του σαν έθνος.

 

bullet 
ΟΙ ΧΟΡΟΙ ΤΗΣ ΕΥΡΥΤΑΝΙΑΣ  

 

Η Ευρυτανία, ορεινή και "απόμερη" από τα αστικά κέντρα διατήρησε στα τραγούδια και τους χορούς της μιαν αυθεντικότητα και γνησιότητα, που διατηρείται μέχρι σήμερα στο μεγαλύτερο μέρος του ορεινής επαρχίας μας.
Πάντα τα ημιαστικά κέντρα και το Καρπενήσι αλληθώριζαν "προς τας Ευρώπας", ενοχλημένα από τους πολλούς «απαξιωτικούς» χαρακτηρισμούς για τη συμπεριφορά, την ομιλία και την αυθεντικότητα των κατοίκων της ευρύτερης περιοχής, δεν κατόρθωσε όμως να απαρνηθεί τις βαθιές καταβολές και τις ρίζες του λαϊκού μας πολιτισμού και της αυθεντικής μας δημοτικής παράδοσης. 
Σήμερα, ευτυχώς, αυτός ο πλούτος της πολιτιστικής μας κληρονομιάς έγινε αποδεκτός και προβάλλεται, αφού επικράτησαν άλλες αντιλήψεις, που επέβαλαν η σύνθεση του πληθυσμού – που ήρθε απ’ τα χωριά "κουβαλώντας όλο το βιός του" –, αλλά και η σημαντική παρέμβαση των πολιτιστικών φορέων – που καταξιώθηκαν αποκτώντας ρίζες μέσα και έξω από το νομό.
ΆγραφαΟ τόπος μας, στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας ανέπτυξε περίφημες κλέφτικες ομάδες, οι οποίες κατά τις μαρτυρίες μετά τις νικηφόρες μάχες χόρευαν εξαίσιους ηρωικούς ρυθμούς. Παράλληλα η φήμη και οι μύθοι γύρω από τις επιτυχίες τους έπλασαν σπουδαία τραγούδια και αφηγήσεις που οι παλιότεροι τα αναπλάθουν και καλλιεργούν μπολιάζοντας και τη νέα γενιά.
Από την παράδοση της ευρύτερης περιοχής προέρχονται ορισμένοι από τους τοπικούς χορούς οι οποίοι διακρίνονται για τη λεβεντιά, τη ζωντάνια, τη λαμπρότητα, τις σταθερές αποφασιστικές αλλά και ελεύθερες κινήσεις τους και προσδιορίζουν ως ένα σημείο το πάθος της ελευθερίας που διακατέχει τους αδούλωτους κατοίκους της.
Την πρώτη θέση κατέχει ο "Πηδηχτός Χορός", ο ονομαζόμενος "τσάμικος ή κλέφτικος". Ο ανδρικός "τσάμικος" είναι χορός μεγαλοπρεπής ως προς τις κινήσεις, ιδίως του κορυφαίου, ενώ ο γυναικείος "τσάμικος" αναδεικνύει τη σεμνότητα και την υπευθυνότητα των χορευτριών.
Ο κατ’ εξοχήν όμως τοπικός χορός της Ευρυτανίας είναι ο "Κλειστός ή Στ’ος", που σε ορισμένες περιοχές των Αγράφων απαντιέται και ως "Μαζωχτ’κός". Ιδιαίτερα αγαπητός χορός, αρχίζει με αργό βηματισμό και στη συνέχεια, από τη μέση του τραγουδιού γίνεται πιο γρήγορος, ενώ συγχρόνως οι χορευτές "μαζώνονται" στο κέντρο του χορού, με χαρακτηριστικές κινήσεις του δεξιού ποδιού.
Θα πρέπει να προσθέσουμε στους τοπικούς χορούς και τον αργό επιβλητικό "Στέγκο", που χορεύεται χωρίς τη συνοδεία μουσικών οργάνων στην Άμπλιανη, χωριό της νοτιοδυτικής Ευρυτανίας. Χορεύεται από άνδρες και γυναίκες , παραμονή της Αγίας Παρασκευής , στην ομώνυμη τοποθεσία (χοροστάσι) του χωριού και τα λυρικά τραγούδια οδηγούν τους χορευτές σε κυκλικό χορό.
Άλλοι χοροί που συναντά κανείς στην περιοχή, είναι ο "Απολυτός", χορός στα τρία με αργή ρυθμική κίνηση, ο "Συρτός κουνητός" χορός σε πιο αργό χρόνο από το Συρτό και με λίγο διαφορετικές κινήσεις, καθώς και το "Αρβανίτικο" χορός στα τρία με κινήσεις, μορφασμούς και σάτιρα από τον πρωτοχορευτή. ( Στην κατηγορία των σατιρικών χορών εντάσσεται κι ο "Γανωτής", που αν και έχει προέλευση την Ήπειρο καθιερώθηκε και χορεύονταν στα Τοπόλιανα Ευρυτανίας). Επίσης, χορεύονταν από παλιά ο "Διπλός Χορός", που είναιΧοροί της Ευρυτανίας (Πολιτιστικός Σύλλογος Καρπενησίου) συνδυασμός "τσάμικου" στην αρχή και "συρτού ή καλαματιανού" στη συνέχεια. Ακόμα συναντάμε πολλά τοπικά τραγούδια σε "Καλαματιανούς" χορούς, όπως γίνεται και στις άλλες περιφέρειες.
Τα τραγούδια που συνοδεύουν τους τοπικούς χορούς έχουν μεγάλη ποικιλία και πολλά αναφέρονται σε κλέφτικα κατορθώματα και ήρωες, στην ξενιτιά, την αγάπη, αλλά και μύθους ή περιστατικά της καθημερινής ζωής .

 

 

Αναλυτική παρουσίαση όλων των ελληνικών παραδοσιακών χορών μπορείτε να βρείτε στη σελίδα: http://paroutsas.jmc.gr/dances/crete/frames.htm

 

           Copyright  ©  2007 evrytan.gr                                                                                        Τελευταία ενημέρωση :     06/05/07