evrytan.gr

Οι οικισμοί του Καρπενησίου

Δ. Καρπενησίου

   
                                   Τη μάνα μου τη Ρούμελη ν’ αγνάντευα το λαχταρώ.
                                                     Ψηλά που με νανούριζες καϋμένο Καρπενήσι!…

Ο δήμος Καρπενησίου καταλαμβάνει το ΝΑ. τμήμα του νομού και συνορεύει στα Β. με το δ. Κτημενίων, στα ΝΔ. με το δ. Δομνίστας, στα Ν. με το δ. Ποταμιάς και στα Δ. με τους δήμους Βίνιανης και Φραγκίστας. Ανατολικά συνορεύει με το νομό Φθιώτιδας. Οι οικισμοί του δήμου είναι:
 
Το Καρπενήσι
Είναι μια μικρή πόλη στην καρδιά της Ρούμελης κτισμένη σε υψόμετρο 960 μ., στους πρόποδες του πελώριου όγκου  του Τυμφρηστού του οποίου η ψηλότερη κορφή, το πολυτραγουδισμένο Βελούχι φτάνει τα 2315 μ. Το Καρπενήσι, πρωτεύουσα, οδικός κόμβος και πυρήνας της οικονομικής ανάπτυξης της ευρύτερης περιοχής, απέχει 76 χλμ. από τη Λαμία. Έχει πλούσιες και περίσσιες φυσικές ομορφιές, με τα βουνά τριγύρω να του χαρίζουν το αρειμάνιο μεγαλείο με τις αστραφτερές βουνοκορφές και τα πανύψηλα ελάτια τους. (Αυτά τα ξακουστά βουνά, που συνδέονται τόσο πολύ με την ηρωική ιστορία της πατρίδας μας, είναι εκείνα που δίνουν στο Καρπενήσι όλο το λεβέντικο και περήφανο μεγαλείο που το χαρακτηρίζει. Μπροστά της ξανοίγεται η κοιλάδα της Ποταμιάς του Καρπενησιώτη για να χαθεί λίγο πιο κάτω ανάμεσα στα δυο πανύψηλα βουνά την Καλιακούδα και τη Χελιδόνα. Ο Καρπενησιώτης που πηγάζει από τη Ράχη Τυμφρηστού, στα όρια Ευρυτανίας και Φθιώτιδας, διασχίζει την Ποταμιά και προσπαθώντας να χωρίσει τα δυο βουνά που την περιβάλλουν, δημιουργεί το περίφημο "Κλειδί" και καταλήγει να σμίξει στα Διπόταμα του Προυσού με τον Κρικελλιώτη για να φτάσουν μαζί στη λίμνη των Κρεμαστών.
 Αν και ο Καρπενησιώτης επιμελητής αρχαιολογίας και ζωγράφος Αθανάσιος Ιατρίδης (1798-1866), τοποθετεί τη σύσταση της πόλης περί τον 13ο αιώνα, η αρχική του παρουσία δεν μας είναι γνωστή. Το χτίσιμό του υπολογίζεται  στη Βυζαντινή εποχή, περί τον 8ο αιώνα, που πιθανόν είχε άλλη ονομασία. Τότε φαίνεται οι γύρω του αγροτοποιμενικοί οικισμοί (Μεσοχώρας, Μεσαμπελιάς, Μαγκλάνας, Λυκούρεσης, Πέτρας και άλλων), συγκεντρώθηκαν σιγά σιγά στη σημερινή υπήνεμη θέση όπου παρέμειναν και από τον 15ο αιώνα παρουσιάζει πρωτεύοντα ρόλο. Κατά τις ισχυρότερες εκδοχές, η ονομασία του Καρπενησιού προέρχεται: α) από την κουτσοβλάχικη λέξη  "c â r p i n i s i", που θα πει ζυγιοφυτεία, (δηλαδή τόπος με πολλά σφεντάμια ή ψευτοπλατάνια ή γαύρο, τα οποία φαίνεται ότι στην εποχή που εγκαταστάθηκαν στο Καρπενήσι οι Κουτσόβλαχοι, [11ος - 13ος αιώνας, όταν η περιοχή της Πίνδου – Αγράφων – Ευρυτανίας, ονομάστηκε "Άνω Βλαχία"], ήταν άφθονα, ενώ ακόμα σήμερα συναντάμε αρκετά απ’ αυτά στις συνοικίες Αγ. Παρασκευή και Λαγκαδιά ) και β) από τις τούρκικες λέξεις καρ = χιόνι και μπενίς = επενδύτης, δηλαδή "χιονοσκέπαστο", "ντυμένο στο  χιόνι".
Σημαντικό πόλο έλξης τουριστών στο Καρπενήσι παρουσιάζουν το Χιονοδρομικό Κέντρο Βελουχιού, η τεχνητή λίμνη των Κρεμαστών, η περιοχή των Αγράφων και άλλες περιοχές με οικοτουριστικό ενδιαφέρον. Τα φυσικά χαρακτηριστικά της περιοχής ευνοούν τη ανάπτυξη μεγάλου αριθμού από υπαίθριες δραστηριότητες που μπορεί να προγραμματίσει κανείς στην περιοχή, όπως ορειβασία, σκι, κατάβαση ποταμών, τοξοβολία, ορειβατική ποδηλασία, παρατήρηση της φύσης κ.α. Το άγριο πανέμορφο και καθαρό φυσικό περιβάλλον όλης της Ευρυτανίας και τα σημαντικά της ιστορικά και θρησκευτικά μνημεία την κατατάσσουν μεταξύ των πλέον τουριστικών ορεινών περιοχών της χώρας μας. 
(Περισσότερα για το ΚΑΡΠΕΝΗΣΙ σε άλλες σελίδες μας) ...
 

Ο Άγιος Ανδρέας. (8 χλμ. από το Καρπενήσι) 
Μικρό χωριουδάκι που είναι κτισμένο μέσα στο πράσινο,σε υψόμετρο 1000 μ. και ιδρύθηκε κατά την τουρκοκρατία. Μέχρι το 1912 υπάγονταν στο δήμο Καρπενησίων, από τον οποίο αποσπάστηκε και αποτέλεσε χωριστή κοινότητα με το Β.Δ. 31-8-1912, ΦΕΚ. Α΄ 261, για να επανέλθειστο δήμο με τον "Καποδίστρια". Είναι η γενέτειρα του ήρωα της ελληνικής επανάστασης  Θανάση Καρπενησιώτη (Φουρλίδα ή Μπούρα), ο οποίος έπεσε αγωνιζόμενος κατά των Τούρκων στο Σκουλένι της Ρουμανίας, στις 31 Αυγούστου 1918. Το χωριό έχει ωραίες τοποθεσίες, όπως τον Αϊ Θανάση, το Νεράκι, την Αστραπόβρυση.

Η Αγία Βλαχέρνα. (33 χλμ. από το Καρπενήσι) 
Γραφικό χωριό κτισμένο σε υψόμετρο 540 μ., ιδρύθηκε Δ. 22-12-1933, ΦΕΚ. Α΄ 408. Μέχρι τις 17-7-1930 ονομάζονταν Ερκίστα. Μετονομάστηκε σε Αγία Βλαχέρνα, από τους κατοίκους της που έζησαν στην Κωνσταντινούπολη, όπου υπήρχε ο περιώνυμος ναός. Φτάνουμε στο χωριό διανύοντας μια όμορφη διαδρομή με θέα τη λίμνη των Κρεμαστών, κοντά στην οποία είναι χτισμένοι και οι συνοικισμοί του χωριού. Στην περιοχή υπάρχουν ερείπια αρχαίου κάστρου. Μια πολύ όμορφη τοποθεσία είναι η Παλιογωνιά Χελιδόνα, σε υψόμετρο 1500 - 1980 μ.

Ο Άγιος Νικόλαος. (9 χλμ. από το Καρπενήσι) 
Σε υψόμετρο 1020 μ., είναι το πρώτο καταπράσινο χωριό που συναντάει ο επισκέπτης μπαίνοντας στην Ευρυτανία από τον εθνικό δρόμο Λαμίας - Καρπενησίου. Αρχικά αναγνωρίστηκε ως κοινότητα Λάσπης, Β.Δ. 31-8-1912, ΦΕΚ. Α΄ 261 και μετονομάστηκε σε Αγίου Νικολάου με το Β.Δ. της 9-4-1951, ΦΕΚ. Α΄ 104.  Εκκλησίες του είναι ο Άγιος Νικόλαος (1887), που πανηγυρίζει στις 9 Μαΐου και η Αγία Παρασκευή (1850), που πανηγυρίζει στις 26 Ιουλίου. Όμορφο χωριό , χτισμένο μέσα στα έλατα και τις καστανιές. Ονομαστά είναι τα φασόλια και τα κάστανα της περιοχής, ενώ το χωριό έχει πολύ καλή τουριστική υποδομή με σύγχρονους ξενώνες και παραδοσιακά ταβερνάκια. Ωραίες τοποθεσίες του είναι ο Πλατανιάς, η κρανιά, τα Παλιάλωνα και το ξωκλήσι της Αγ. Παρασκευής.

Το Βουτύρου. (9 χλμ. από το Καρπενήσι) 
Καλοδιατηρημένο ευρυτανικό χωριουδάκι με εξαιρετική θέα. Είναι χτισμένο σε υψόμετρο 820 μ. και αναγνωρίστηκε αρχικά ως κοινότητα με το Β.Δ. 31-8-1912, ΦΕΚ. Α΄ 261. Έχει μεγαλόπρεπη βυζαντινόρρυθμη εκκλησία της Αγ. Παρασκευής, ωραία πέτρινα σπίτια και σχετικά καλή τουριστική υποδομή. 
Μαγευτική είναι η θέα από τον Αγ. Ιωάννη, που βρίσκεται στην κορυφή λόφου.

Οι Γοριανάδες. (4 χλμ. από το Καρπενήσι) 
Ο οικισμός είναι χτισμένος σε υψόμετρο 840 μ., αμφιθεατρικά μέσα στο ελατοδάσος. Απέχει μόλις 3 χλμ. από το Καρπενήσι και βρίσκεται στο δρόμο προς τον Προυσό. Η ίδρυσή του τοποθετείται στην εποχή της Τουρκοκρατίας και διαθέτει παλιά λιθόκτιστα σπίτια, κυρίως διώροφα με κεραμίδια, τα περισσότερα από τα οποία συντηρούνται και αναπαλαιώνονται. (Το όνομα Γοριανάδες, είναι σλαβόθετο και σημαίνει "χωριό των ορεσίβιων, των ανθρώπων του δάσους"). Στα όρια των Γοριανάδων, περιλαμβάνεται το εκκλησάκι της Παναγίας της Μεσαμπελιάς (κοίμηση της Θεοτόκου), απομεινάρι του ομώνυμου μοναστηριού που καταστράφηκε το 1821. (Το εκκλησάκι ξαναχτίστηκε μετά την απελευθέρωση και έχει μια φορητή εικόνα του Αγίου Τρύφωνα, έργο του 18ου αιώνα καλής τέχνης).

Το Καλεσμένο. (18 χλμ. από το Καρπενήσι) 
Απλωμένο χωριό σε πολλούς οικισμούς, με υψόμετρο 1300μ. και κλίμα που ευνοεί την καλλιέργεια της μουριάς, της καστανιάς και της ελιάς. Στον οδικό άξονα Καρπενησίου - Αγρινίου, απέχει 18 χλμ. από την πρωτεύουσα και αποτελείται από του οικισμούς :  Άνω Καλεσμένο, Καλεσμένο, Αρωνιάδα και Μοναστηράκι. Ο οικισμός Αρωνιάδα διαθέτει αρχαιολογικό θησαυρό, που δεν έχει εξερευνηθεί ακόμη. Αξιόλογος είναι ο ιερός Ναός "Αη Γιάννης ο Πρόδρομος", πολιούχος του χωριού, που έχει πανέμορφη θέα. Νοτιοδυτικά περνάει ο Μέγδοβας (Κάμπυλος) ποταμός. Υπάρχει στο ποτάμι αυτό τουριστικό κατάστημα που λειτουργεί μόνο  για τις υπαίθριες αθλητικές δραστηριότητες. Στο "Μπακασάκι" , στα όρια του οικισμού, βρίσκεται το ομώνυμο χάνι, με εστιατόριο, καφέ και ενοικιαζόμενα δωμάτια. Στο χωριό, στην περιοχή "πάνω μαχαλάς" βρίσκονται τα καφενεία του "Θόδωρου" και της "Κωστάντως". Εκεί θα βρείτε ντόπιο μούρο, τοπικό αλκοολούχο ποτό που παράγεται από μαύρες μουριές και αν και είναι ευχάριστο στη γεύση, είναι πολύ δυνατό, αφού φτάνει τους 60 με 90 αλκοολικούς βαθμούς. Στον αγροτικό οικισμό Αρωνιάδα, υπάρχουν λείψανα παλιού φρουριακού τείχους και αρχαίου οικισμού, όπου βρέθηκαν υδραγωγοί, θεμέλια οικοδομών, τάφοι και κτερίσματα, αλλά και ανερεύνητο ψηφιδωτό δάπεδο της βυζαντινής περιόδου.  
 

Οι Κορυσχάδες. (6 χλμ. από το Καρπενήσι) 
Ονομαστό χωριό, κυκλωμένο από έλατα, είναι διατηρητέος οικισμός με πολλά παλιά αρχοντικά. Σε αρμονία με τα σωζόμενα αρχοντικά, τα σύγχρονα κτίσματα διατηρούν ακέραιο τον παραδοσιακό χαρακτήρα του χωριού, που διαθέτει αξιόλογη τουριστική οργάνωση και υποδομή. Είναι ένα από τα πιο συγκεντρωμένα και όμορφα χωριά της Ευρυτανίας. Βρίσκεται σε υψόμετρο 960μ. και απέχει 4,5 χλμ. από το Καρπενήσι. Πασίγνωστο και για την ομορφιά της φύσης του, αλλά και την ιστορία του, αφού εδώ συνεδρίασε, στις 14 Μαΐου 1944, το "Εθνικό Συμβούλιο" της Ελεύθερης Ελλάδας. Πήρε αυτό το όνομα από την αρχαία λέξη "κόρυς" (=περικεφαλαία).  Κατά την αρχαιότητα, στην εδώ τοποθεσία "Καμίνια" λέγεται ότι κατασκευάζουν πολεμικά όπλα και αντικείμενα. (Την άποψη αυτή ήρθαν να επιβεβαιώσουν οι ανασκαφές του 1954 που έφεραν στο φως τάφους και δεκάδες κτερίσματα από χαλκό...) Στον υπερκείμενο κοντινό λόφο "Παλιόκαστρο" σώζονται ίχνη από τείχη παλιού ανερεύνητου φρουρίου. Στα 1954 βρέθηκαν παλιοί τάφοι και πλείστα αντικείμενα από χαλκό και ορείχαλκο και κτερίσματα. Το χωριό ανάμεσα σε έλατα και με εκλεκτό πόσιμο νερό είναι λίαν κατάλληλο για παραθερισμό. Η εκκλησία του χτίστηκε το 1865 τιμάται στη μνήμη Αγ. Αθανασίου και πανηγυρίζει στις 29 Ιουνίου. Αξιόλογο είναι το ιστορικό πέτρινο Σχολείο  του χωριού που χτίστηκε με δωρεές των ξενιτεμένων του χωριού. Στο Σχολείο αυτό, έγινε η πρώτη εθνοσυνέλευση του "Εθνικού Συμβουλίου" της Ελεύθερης Ελλάδας, στις 14 με 28 Μαΐου 1944. Σ' αυτήν συμμετείχαν 202 εθνοσύμβουλοι από όλη την Ελλάδα. Οι εθνοσύμβουλοι αυτοί εκλέχτηκαν μετά από μυστικές εκλογές που διοργάνωσε και υλοποίησε η Π.Ε.Ε.Α. (Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης) στα τέλη Απριλίου του ίδιου έτους. Η εθνοσυνέλευση επικύρωσε το διορισμό της Π.Ε.Ε.Α. ως κυβέρνησης της Ελλάδας ή "Κυβέρνησης του Βουνού" όπως χαρακτηριστικά την αποκαλούσε ο λαός. Το Σχολείο, (χτίστηκε το 1901), λειτουργεί τώρα σαν Μουσείο της Εθνικής Αντίστασης.
Κοντά στο χωριό, στην περιοχή Κουμάσια, βρίσκεται παλιό μοναστήρι της Παναγίας, που τότε, λέγονταν και "Καταφύγιο". Χτίστηκε στα μέσα του 17ου αιώνα, στις 20 Ιουνίου 1821 καταστράφηκε από τους Τούρκους και ξανακτίστηκε με έρανο των κατοίκων. Τον Αύγουστο του 1944 πυρπολύθηκε πάλι, αυτή τη φορά από τους Γερμανούς επιδρομείς και στη θέση του το 1950 κτίστηκε το σημερινό εκκλησάκι με ενίσχυση των Ευρυτάνων της Αμερικής. Πανηγυρίζει στις 8 Σεπτεμβρίου και από το 1930 έχει περιέλθει στη δικαιοδοσία του μοναστηριού του Προυσού. Πριν καταστραφεί από τους Γερμανούς είχε την κάρα του Αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτη. Φτάνοντας στο χωριό μην αμελήσετε να κατεβείτε κάτω από την πλατεία, σ' ένα πέρασμα που μοιάζει με κατακόμβη για να δείτε και να αφουγκραστείτε το βουητό του νερού που κατρακυλά ορμητικά για να ενωθεί με τον Καρπενησιώτη. [Τις τελευταίες δεκαετίες, τα πέτρινα σπίτια του χωριού άρχισαν να αναπαλαιώνονται, ευτυχώς με προσοχή και σεβασμό στην παράδοση. Οι παραδοσιακοί ξενώνες - παλιά αρχοντικά σπίτια του χωριού, όλα φροντισμένα και επιπλωμένα με προσοχή, σας υπόσχονται αξέχαστη διαμονή... (Παραδοσιακός Οικισμός Κορυσχάδων, Τηλ. Επικοινωνίας: 22370 25102 & 21121)].

Η Καλλιθέα, (Μιάρα). (4 χλμ. από το Καρπενήσι) 
Ειδυλλιακός οικισμός, που φαντάζει ζωντανός σε υψόμετρο 950 μ. πάνω από την αριστερή όχθη του Καρπενησιώτη. Κατά τη σύσταση των πρώτων δήμων του νέου ελληνικού Κράτους (1936), η Μιάρα υπήχθη, στο Δήμο Οιχαλίας (Καρπενησίων - 1940). Από το 1912 στην Κοινότητα Αγίου Ανδρέα και με το Β.Δ. 7-1-1958, ΦΕΚ. Α΄ 58, προσαρτήθηκε στο Καρπενήσι. Νωρίτερα είχε μετονομαστεί σε Καλλιθέα (Β.Δ. 11-5-1955, ΦΕΚ. Α΄ 157). Ωραία τοποθεσία, με καλή θέση στην οποία οφείλει και το σημερινό της όνομα. [Το παλιό όνομα Μ(π)ιάρα κατά την παράδοση οφείλεται σε "μιάσματα καλογήρων". Παλιά στη θέση του Άη Γιάννη υπήρχε μοναστήρι καλογριών, ενώ απέναντι στη θέση "Αγκλάν Αγά" του Κώνισκου μοναστήρι καλογήρων. Κάποτε θέλησαν να συζητήσουν για ανταλλαγή κτημάτων και οι καλόγηροι βρέθηκαν να διανυκτερεύουν στο γυναικείο μοναστήρι, αφού τους βρήκε μεγάλη μπόρα αργά εδώ. Ο σατανάς λέει έβαλε την ουρά του και οι καλόγριες έμειναν έγκυες]. Ο οικισμός χτίστηκε σε άγνωστο χρόνο, πιθανόν κατά την Τουρκοκρατία. Στον οικισμό αυτόν καθώς και στον κοντινό Άγιο Ανδρέα στρατοπέδευσαν τμήματα των Ελλήνων αγωνιστών ύστερα από τη μάχη των "Καγκελιών" του Βελουχιού (19-6-1821), οπότε, μετά από το φόνο του Σπύρου Κατσικογιάννη από τους Τουρκαρβανίτες του Βελή-μπεη, που έφταναν τους 500, υποχώρησαν οι πολυπληθέστεροι Έλληνες και ήρθαν εδώ. Σε επίθεση εναντίον τους την επόμενη μέρα από τον Βελή-μπεη, που στο μεταξύ είχε απαλλάξει τους Τούρκους του Καρπενησιού από την ελληνική πολιορκία, οι επιτεθέντες νικήθηκαν και υπέστησαν μεγάλη φθορά, καταδιώχθηκαν δε από τους Έλληνες ως το "γεφύρι του Δεσπότη". Το όμορφο πέτρινο "γεφύρι του Δεσπότη" και ο "Μύλος του Θεμελή" (παλιότερα "μύλος του Χατζάκη", ήταν παραδοσιακά κτίσματα της περιοχής, που και τα δυο σήμερα αποτελούν ανάμνηση των παλιών. Το γεφύρι παρασύρθηκε απροστάτευτο από τα νερά πριν από λίγα χρόνια, ενώ ο μύλος σταμάτησε να λειτουργεί μετά το 1970, αφού άλεσε το σιτάρι και καλαμπόκι των περισσοτέρων χωριών της περιοχής, που άρχισε να αξιοποιεί το νερό του Καρπενησιώτη. Το γεφύρι χτίστηκε στα 1818 "δια φιλοτίμου δαπάνης" του Επισκόπου Λιτζάς και Αγράφων, που έδρευε στο Καρπενήσι, Δοσίθεου. Πληθυσμιακή εξέλιξη του οικισμού: Απογραφή 1920 κάτοικοι 68, 1951 (102), 1961 (80), 1971 (54), 1981 (ουδείς), 1991 (ένας)!..

Η Μυρίκη. (7 χλμ. από το Καρπενήσι) 
Μικρό όμορφο ευρυτανικό χωριό, σε υψόμετρο 1100 μ. Ονομαστό παλιότερα για τη σπουδαία παράδοσή του στην παρασκευή τοπικών ενδυμασιών και τα εξαιρετικά κτηνοτροφικά του προϊόντα. Η πρώτη ονομασία του συνοικισμού ήταν Μικρό Καστράκι, η οποία αργότερα έγινε Μυρίση (η) — προφανώς επειδή η περιοχή μοσχοβολούσε από τις πολλές μηλιές που είχε. Το 1927 το όνομα από Μυρίση έγινε Μυρίκη, για να αποφεύγεται η σύγχυση με το σχεδόν ομόηχο ευρυτανικό χωριό Μύρεσι (Μάραθος) των Αγράφων. Στον τ. Δήμο Οιχαλίας (Καρπενησίων) το 1836, έδρα της Κοινότητας Μυρίσι (Μυρίσης) το 1912, υπάγεται σήμερα στο Δήμο Καρπενησίου. Ξεχωρίζει εδώ η εκκλησία του Αγ. Γεωργίου (1898) με το θαυμάσιο τέμπλο από ολοσκάλιστο ξύλο καρυδιάς, έργο του λαϊκού ξυλόγλυπτη και λεπτουργού Στέλιου Υφαντή (1900). Στον οικισμό υπάρχουν και τα τρία εξωκλήσια: Ο Αηλιάς, στην κορυφή του χωριού, ο Άγιος Κωνσταντίνος και η Αγία Παρασκευή. Τον Αύγουστο του 1823 το χωριό πυρπολήθηκε από τον Μουσταή πασά και οι 50 οικογένειές του κατέφυγαν, για ασφάλεια, σε απρόσιτα μέρη της ορεινής Ναυπακτίας. Τον Αύγουστο του 1944, οι Γερμανοί έκαψαν ζωντανό τον Αλ. Παπαδόπουλο και σκότωσαν τον Ιω. Λ. Σακκά και την Αλεξάνδρα Ε. Καντλή. Οι περισσότεροι κάτοικοι του οικισμού έχουν από χρόνια εγκατασταθεί στον Προφήτη Ηλία (Ξηριά) Καρπενησίου και στην περιοχή Αγρινίου.

Το Παπαρούσι. (24 χλμ. από το Καρπενήσι) 
Ένα μικρό χωριό σε υψόμετρο 660 μ., όπου θα βρείτε το πολύ δυνατό ντόπιο αλκοολούχο ποτό το "μούρο", που παράγεται από μαύρες μουριές και αν και είναι ευχάριστο στη γεύση. Έχει καθεδρικό ναό της Αγίας Παρασκευής, που χτίστηκε το 1885.

Το Παυλόπουλο. (24 χλμ. από το Καρπενήσι) 
Ελατοπνιγμένο, γραφικό ευρυτανικό χωριουδάκι του δ. Καρπενησίου, με άφθονα νερά και πολλή δροσιά, στα ΒΔ. του δήμου. Κτισμένο στα 780 μ., έχει παμπάλαια εκκλησία του Αγ. Δημητρίου χρονολογούμενη στα 1666, με καλά διατηρημένες βυζαντινότροπης τέχνης τοιχογραφίες και εικόνες και καρυδοξυλόγλυπτο τέμπλο. Όμορφα τοπία είναι ο Αγ. Παντελεήμονας και οι Βρύσες.

Η Παπαδιά. (Συνοικισμός του Παυλόπουλου) 
Ένα μικρό χωριουδάκι με δυσανάλογη για το μέγεθός του ιστορία. Στη νότια πλευρά του οικισμού βρίσκεται το βουνό "Παπαδιά", όπου το Μάη του 1809 έγινε μάχη μεταξύ του Τούρκου δερβέναγα Σουλεϊμάν Τότη και του Λεπενιώτη. 80 Έλληνες επιτέθηκαν σε 300 Τούρκους και σκότωσαν τον πασά και τους περισσότερους από τη συνοδεία του. Με τον τρόπο αυτό εκδικήθηκε ο Λεπενιώτης το θάνατο των αδερφών του Κατσαντώνη και Χασιώτη στα Γιάννενα από τον Αλή πασά. Αξίζει να επισκεφτεί κανείς την παλιά εκκλησία του Αγ. Ιωάννη του Χρυσόστομου. Χρονολογείται στα μέσα του 15ου αι. και σε μια εικόνα του τέμπλου αναφέρεται χρονολογία 1757, ενώ σε άλλη υπάρχει γραμμένη χρονολογία 1707. Στη θέση Μυσιάκα, υπάρχει η "Πετροφωλιά", σπήλαιο ιδιαίτερης φυσικής ομορφιάς.

Το Στένωμα. (19 χλμ. από το Καρπενήσι) 
Μικρό όμορφο χωριό στη δυτική πλευρά του Βελουχιού, χτισμένο σε υψόμετρο 650 μ. Έχει άφθονα πόσιμα νερά και στο μικρό λόφο "Τούρλα", αναφέρονται κατάλοιπα από κτίσματα που εικάζεται ότι είναι της αρχαίας εποχής. Στην όμορφη τοποθεσία "Ζυγός", είναι χτισμένο το εκκλησάκι του Αγ. Κοσμά, ενώ αξίζει να επισκεφτεί κανείς τον πρόσφατα ανακαινισμένο παλιό νερόμυλο του χωριού.

Το Στεφάνι. (14 χλμ. από το Καρπενήσι) 
Χωριουδάκι χτισμένο στα 950 μ., που παλιότερα ονομάζονταν Γόλιανη. Κοντά στο χωριό υπάρχει η ιστορική τοποθεσία "Λόφος του Λιβίνη", όπου το 1684 έγινε σφοδρή μάχη και οι Τούρκοι υπέστησαν πανωλεθρία από τον αρματολό του Καρπενησίου Λιβίνη. Η τοποθεσία προσφέρει μια μαγευτική θέα.

Τα Σελλά. (22 χλμ. από το Καρπενήσι) 
Γραφικό ευρυτανικό χωριό με παλιά πετρόκτιστα σπίτια, σε υψόμετρο 1030 μ. Χτισμένο σε προνομιακή θέση, απ' όπου μπορεί να θαυμάσει κανείς πανοραμικά την ομορφιά της "τεχνητής λίμνης των Κρεμαστών". Στο χωριό υπάγεται και ο οικισμός Μηλιά. Είναι γνωστό το στιχούργημα: "Σελλά, Μηλιά και Γόλιανη, πρωτεύουσα τα Φειδάκια", που έδειχνε τη συνέχεια και ομοιογένεια αυτών των κοντινών μεταξύ τους χωριών. 
Ο οικισμός Μηλιά, το 1835 υπήχθη στον Δήμο Ευρυτάνων (με έδρα το Κρίκελλο), το 1836 προσαρτήθηκε στον Δήμο Καρπενησίων, το 1919 στην Κοινότητα Στεφανίου (Γόλιανης) και το 1953 στην Κοινότητα Σελλών.

Τα Φειδάκια. (25 χλμ. από το Καρπενήσι) 
Όμορφο χωριό ΝΔ. του Καρπενησίου, με πέτρινα σπίτια, καλντερίμια και πλακόστρωτα δρομάκια, χτισμένο σε ύψος 880 μ.. Κοντά υπάρχει η τοποθεσία "Καστρί", όπου σώζονται ίχνη ανερεύνητου φρούριου, γύρω από το οποίο βρέθηκαν αντικείμενα αρχαίου οικισμού, που οδήγησε κάποιους στον ισχυρισμό ότι εδώ ήταν η αρχαία πρωτεύουσα της Ευρυτανίας, η Οιχαλία. Από 'δω απολαμβάνει κανείς τη μοναδική θέα της "τεχνητής λίμνης των Κρεμαστών". Το χωριό στολίζει η εκκλησία της Γέννησης της Θεοτόκου, με το περίτεχνο χειροποίητο τέμπλο και το στρωμένο με σκαλιστές πέτρες δάπεδο.